آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١١ - معرفيهاى گزارشى

معرفيهاى گزارشى


كليات
ـ دانشنامه جهان اسلام حرف ب جزوه هشتم
بدرالدين بن قاضى سماونه ـ بربرها. (تهران, بنياد دايرةالمعارف اسلامى, ١٣٧٥). ص١١٤٧ـ١٣١٢.
دانشنامه جهان اسلام در بر دارنده مقاله هاى كوتاهى است مربوط به اعلام و موضوعهاى حوزه اسلام كه از منابع معتبر جهانى, ترجمه و در مواردى تأليف مى شود. مقاله ها به نام نويسندگان و همراه با فهرست منابع و مآخذ است. تدوين اين مجموعه پيش از انقلاب با نام (دانشنامه ايران و اسلام) و با هدف ترجمه دايرةالمعارف اسلام چاپ ليدن آغاز شد. دانشنامه جهان اسلام هم اكنون اين هدف را پى گرفته و با عنايت به اينكه بسيارى از مقوله هاى فرهنگ ايرانى و اسلامى به وسيله مستشرقان و نويسندگان بيگانه در اين فرهنگ درست تبيين نشده, دست به تأليف بسيارى از مدخلها زده است. قرآن و حديث
ـ النبأ العظيم
محمد عبدالله دراز. (چاپ اوّل: رياض, دار طيبه, ١٤١٧). ٢٨٣ص, وزيرى.
اين كتاب يكى از بهترين نگاشته هايى است كه در سالهاى اخير درباره ابعادى از قرآن و نماياندن وجوهى از اعجاز آن به قلم آمده است. راز جاودانگى قرآن, وحى بودن قرآن, پيوند رسول الله ـ ص ـ با قرآن, تفاسير آيات و سور قرآن, مقاصد و اهداف سور قرآنى, از جمله بحثهاى اين كتاب است. عبدالحميد دخاخنى بر چاپ كتاب نظارت كرده و منابع احاديث را در پانوشتها نشان داده, و گاه توضيحاتى در تبيين مطالب متن افزوده است.
ـ جامع بيان العلم و فضله
يوسف بن عبدالبر. (چاپ دوم: عربستان و شام, دار ابن جوزى). ١٤٩٢ص, وزيرى.
(جامع بيان العلم) از آثار كهن و مهم حديثى است در شأن و منزلت علم, عالمان, حاملان و ناشران دانش و حديث و…. اين كتاب بارهاى بار چاپ شده است و بويژه در تاريخ حديث و چگونگى تدوين و نشر آن از منابع مهم به شمار مى رود. اين چاپ كه به همت آقاى أبى أشبال زهيرى نشر يافته, چاپى است منقح, دقيق و با فهارس كارآمد و پانوشتهايى سودمند. محقق كتاب در مقدمه اى از شرح حال و آثار مؤلف بحث كرده و در پانوشتها به تفصيل, اسناد احاديث را ارزيابى و چگونگى حديثها را روشن كرده است و اگر گاهى بر اين باور رفته است كه حديث به لحاظ سند اگرچه ضعيف, ولى متن آن پذيرفتنى است, شواهد حديثى ديگر را در همگونى مضمون از منابع ديگر گزارش كرده است. فقه
ـ تحولات حقوقى جهان اسلام
نورمن اندرسون. (چاپ اوّل: قم, دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٦). ٣٠٤ص.
اين كتاب, روند تحوّل و اصلاح حقوق را در جهان اسلام به بحث كشيده است. در فصل نخست زمينه هاى تاريخى و علل و اسباب تحولات حقوقى در جهان اسلام بررسى شده و در فصل دوم به شيوه هاى اصلاح پرداخته و از پنج شيوه اصلاحى ياد شده است. در فصل سوم نتايج و دستاوردهاى اين اصلاح, طرح و در فصل پنجم مشكلات راه فرا روى خواننده نهاده شده است.
اين كتاب با توجه به تاريخ نگارش آن, تحولات حقوقى پس از انقلاب اسلامى ايران را در بر ندارد.
ـ آموزش فقه
محمد حسين فلاح زاده. (چاپ اوّل: قم, الهادى, ١٣٧٦). ٤٤٨ص.
آموزش فقه و احكام شرعى همواره يكى از وظايف روحانيت بوده است. بهره گيرى از شيوه هاى آسان و كارساز مدتهاست مورد توجّه بعضى از روحانيون خوش ذوق قرار گرفته. نويسنده محترم نيز كارهايى از اين دست به سامان رسانيده كه از آن جمله اين كتاب است كه در آن احكام شرعى را بر پايه فتاوى مرحوم امام خمينى تنظيمى نيك داده است.
ـ مصوّبه هاى سازمان كنفرانس اسلامى (مجمع فقه اسلامى)
ترجمه: محمد مقدس. (چاپ اول: قم, مجمع فقه اهل بيت(ع), ١٤١٨). ٢٤٨ص, وزيرى.
اين كتاب, شامل مصوبه ها و توصيه هاى شوراى مجمع فقه اسلامى در جدّه است. اين مصوبه ها نتايج پژوهش و مطالعه درباره پرسشهايى است كه از جهان اسلام بدان مجمع ارسال شده است. اين مسائل يكسر مسائل جديد فقهى است. نمونه هايى از عناوين بحثها چنين است: زكات سهام شركتها, وسايل احياى بيمار, نوزادان آزمايشگاهى, احكام اسكناس و تعيين نرخ پول, عرف, حقوق معنوى, فروش شرطى, كارتهاى اعتبارى و….

ـ مبادى علم الفقه ج٢
عبدالهادى فضلى. (چاپ اوّل: قم, مؤسسة ام القرى للتحقيق و النشر, ١٤٠٦). ٢٥٦ص, وزيرى.
محقق عاليقدر حضرت دكتر عبدالهادى فضلى از عالمان و فقيهان ارجمندى است كه پس از سالها تعليم و تعلّم در حوزه كهنسال نجف و تدريس در دانشگاههاى عربستان اكنون در (دمّام) در مسند هدايت مردم مشغول تأليف و تحقيق است. آثار او خوش نظم, سهل الوصول و خواندنى است. او كتابهايى را براى تدريس در مراحل مختلف حوزوى نگاشته است و (مبادى علم الفقه) نيز در ادامه همان آثار است. در تمام ابواب و فصول كتاب تعريف موضوع, حكم و تاريخچه و ابعاد موضوع را مورد توجه قرار مى دهد و با نثرى روان, تفريع و تنظيمى دقيق بحث را سامان مى بخشد. اين مجلد مشتمل است بر بحثهاى (روزه, اعتكاف, زكات, صدقه و خمس و…).

ـ مبادى علم الفقه ج٣
عبدالهادى فضلى. (چاپ اوّل: قم, مؤسسة ام القرى للتحقيق و النشر, ١٣٧٦). ٤٢٧ص, وزيرى.
اين كتاب به سياق و شيوه كتاب پيشين يكسر مشتمل است بر بحثهاى (حج). در پايان كتاب, باب سومى ويژه بحث از زيارت, تنظيم شده كه در ضمن آن از مشروعيت زيارت, آداب و چگونگى آن, زيارت پيامبر و اهل بيت(ع) سخن رفته است.

فلسفه و كلام
ـ اللّه شناسى
سيد حسين حسينى طهرانى. (چاپ اوّل: مشهد, انتشارات علامه طباطبايى, ١٤١٧). ٣٦٩«٣٢٠«٣٩٥ص.
اين كتاب كه در سه جلد نشر يافته, بخشى از مجموعه بزرگى است كه تحت عنوان دوره علوم و معارف اسلام, تدوين يافته و در بر گيرنده بحثهاى مؤلف در جلسات تفسيرى بوده كه در شكل موضوعى تنظيم يافته است.
مؤلف كوشيده با بهره گيرى از آيات قرآنى, احاديث, اقوال فلاسفه, متكلمان, عرفا, داستانها و حكايات, ادعيه و اشعار, مباحث مربوط به خداشناسى را بررسى كند.
نويسنده بسيارى از بحثهاى پيچيده نظير: رؤيت, شرك, لقاء اللّه را با شيوه هاى گوناگون به بحث كشيده و كتابى شيرين و خواندنى ارائه داده است.
ـ پاسدارى از دين
مهدى رضايى. (چاپ اول: قم, مركز تحقيقات اسلامى جانبازان, ١٣٧٥). ١٦٨ص.
دفاع و پاسدارى از دين همواره يكى از دغدغه هاى مؤمنان بوده و هست; اين كتاب آگاهيهايى درباره چرايى و چگونگى پاسدارى به خوانندگان ارائه مى كند و در آن مباحثى از قبيل اهميت حفظ دين از ديدگاه دين, آثار منفى بى توجهى به حراست از دين, ويژگيهاى مدافعان دين و شيوه هايى كه بايد براى حفظ دين به كار گرفت, مى توان يافت.
ـ منهج اهل السنه و الجماعه فى توحيد الله تعالى
خالد بن عبداللطيف. (چاپ اوّل: مدينه, مكتبة الغرباء), ٧٩٠ص, وزيرى.
پژوهشى است گسترده از ديدگاههاى اهل سنت و جماعت و ابوالحسن اشعرى درباره توحيد الهى. مؤلف ابتدا مفاهيم بنيادى پژوهش را مانند, اشاعره, توحيد و… تعريف كرده و آنگاه به پيشينه مباحث پرداخته است. در باب دوم و پس از بحث از پيشينه, تحت عنوان (اهل السنه و الجماعه) ديدگاههاى اين دو جريان را در باب ربوبيت, افعال الهى, تقريرها مختلف از (الوهيت) موضع اشعريان در باره توحيد و… به تفصيل بحث كرده است.
نويسنده در تمام اين بحثها كوشيده تا نشان دهد كه گرچه در مجموع ابن تيميه با اشعرى موافق بوده است و افكار همگون بسيار دارند, ولى در مسائلى ابن تيميه با وى افتراقهاى روشن و بزرگ دارد.
ـ موقف ابن تيميه من الأشاعره
عبدالرحمن بن صالح. (چاپ اوّل: رياض, مكتبه الرشد). ١١٤٩ص, وزيرى.
مؤلف در اين كتاب آهنگ آن دارد كه تفاوتهاى فكرى اشعريان و ابن تيميه را بازگويد, از اين روى نقدها و خرده گيريهاى وى را بر اشاعره به تفصيل گزارش كرده است. مؤلف ابتدا به تفصيل از زندگانى و آثار ابن تيميه سخن گفته و آراء و انديشه هاى او را گزارش كرده است و آنگاه شرح حال, آثار و انديشه هاى ابوالحسن اشعرى را آورده است.
سپس آراى ابن تيميه را در مسائل مختلف عقيدتى در برابر انديشه هاى ابوالحسن اشعرى نهاده و در نهايت در تمام بحثها جانب ابن تيميه را گرفته و مآلاً بر اين باور است كه ابن تيميه در انديشه, مستقل است و نقدهاى بسيار او بر اشعريها وارد است.
ـ الخوارج
ناصر بن عبدالكريم. (چاپ اوّل: رياض, الوطن, ١٣١٧), ١٥٧ص, وزيرى.
مؤلف كتاب را در دو بخش تنظيم كرده است. در بخش اوّل, با عنوان (الخوارج الأوّلون) از چگونگى شكل گيرى خوارج و آراى آنان سخن گفته و در بخش دوم, با عنوان (فرقة الأباضيه) از آرا و انديشه هاى اباضيان به عنوان يكى از فرق خوارج به تفصيل بحث كرده است.
ـ الملل و النحل الوارده فى كتاب الأنساب
عبدالله بن صالح البراك. (چاپ اوّل: رياض, دارالوطن, ١٤١٧), ١٠٧ص, وزيرى.
(الانساب) سمعابى از جمله آثار بزرگ و بسيار سودمند شرح حال نگارى است كه در ضمن گزارش شرح حالها بسيارى از آگاهيهاى سودمند جغرافيايى, فرهنگى و عقيدتى را نيز گزارش كرده است.
مؤلف اين كتاب آگاهيهاى پراكنده (الأنساب) را درباره فرقه ها و نحله ها جمع كرده و در اين مجموعه آورده است. مدخلها را براساس حروف الفبا سامان داده و اطلاعات موجود در مجلدات الأنساب را درباره عناوين با نشان دادن صفحات كتاب گزارش كرده است.
ـ مناهل اهل الأهواء
ناصر بن عبدالكريم. (چاپ اوّل: رياض دارالوطن), وزيرى.
در اين كتاب مؤلف كوشيده است تا شيوه هاى فرقه ها را در فهم دين و تبيين و تفسير متون دينى و قرآن بازگويد. وى ابتدا مباحث كلّى را مطرح كرده, آنگاه شيوه ها را. او به مسائل نگاهى سلفى دارد, و براى نمونه نحوه تفسير و تبيين معتزله از خدا, توحيد و… را انحرافى مى داند.
بر اين اساس بسيارى از عقايد اسلامى را آورده و به نقد آن پرداخته است.
ـ الأهوا و الفرق و البدع عبر تاريخ الاسلام
ناصر بن عبدالكريم. (چاپ اوّل: رياض, دارالوطن, ١٤١٧), ٢٢٩ص, وزيرى.
اين كتاب گزارشى است از چگونگى شكل گيرى فرقه ها و جريانهاى مختلف در حوزه فرهنگ اسلامى و صد البته با نگاهى سلفى! و وهّابى گرى. مؤلف ابتدا از خاستگاه فرقه ها سخن گفته است و آنگاه اين جريان را در طول تاريخ ادامه داده است.
او در مناسبتهاى مختلف مى كوشد تا نشان دهد صاحبان مذهب اصيل اسلامى (اهل السنة و الجماعة) هستند, (و اكنون بخوان: وهابيت) و بر اين باور رفته است كه عمده دليل اين تفرق ها روى برگرداندن از انديشه هاى سلفى است.
ـ فصول فى اديان الهند
محمد ضياء الرحمن الأعظمى. (چاپ اوّل: مدينه, دارالبخارى, ١٤١٧), ٢١٦ص, وزيرى.
گزارشى است كوتاه از اديان و فرقه هاى مختلف در هند. مؤلف ابتدا از جغرافياى هند به اجمال سخن گفته و آنگاه از چگونگى تدوين كتابهاى هندوها. سپس منابع اسلامى در شناخت اديان هندى را برشمرده و پس از آن به معرفى اديان و فرق هندى پرداخته است. مؤلف مى گويد در اختصار كتاب بسى كوشيده, و تمام همت خود را به كار بسته تا آراى آنها را آن گونه كه هست گزارش كند و از درشتگويى بدانها بپرهيزد.
ـ منهج الشهرستانى فى كتابه الملل و النحل
محمد بن ناصر بن صالح السجستانى. (چاپ اوّل: رياض, دارالوطن, ١٤١٧), ٧٥٧ص, وزيرى.
مؤلف اين كتاب را در دو باب سامان داده است. در باب اوّل به تفصيل از شرح حال, آثار و انديشه شهرستانى بحث كرده و انتساب كتاب را به شهرستانى استوار داشته است. آنگاه در باب دوم به بازگويى روش شهرستانى در عرضه عقايد و آراى فرقه ها پرداخته و به تفصيل از آن سخن گفته است. بحث از جايگاه شيعه در كتاب (ملل و نحل) شهرستانى, درازدامن است و آميخته به نارساييها و كژانديشى ها, كه مؤلف كتاب آن فصل را به تفصيل عرضه داشته!! و بر لغزشهاى شهرستانى افزوده است و در ضمن بازگفتِ مطالب وى, اتهامات ديگرى نيز بر شيعه روا داشته است.
ـ رسائل دهدار
محمد بن محمود دهدار. (چاپ اوّل: تهران, نشر نقطه, نشر ميراث مكتوب, ١٣٧٥), ٢٦٣ص, وزيرى.
مجموعه اى است از رساله ها و نگاشته هاى فيلسوف و عارف نامدار محمد بن محمود دهدار, كه پيشتر از چگونگى آنها سخن گفته ايم. در اين مجموعه حدود يازده رساله نشر يافته است. محقق در تصحيح رساله برخى از اختلاف نسخه ها را ثبت كرده و گاه منابع احاديث و نقل را نشان داده است.
ـ رسايل جرجانى
سديدالدين جرجانى. (چاپ اوّل: تهران, اهل قلم, دفتر نشر ميراث مكتوب, ١٣٧٥), ٢٥٢ص, وزيرى.
اين كتاب مجموعه اى است از نه رساله كلامى, از مؤلفى ناشناخته كه گويا حدود قرن نهم هجرى مى زيسته است. رساله ها نثرى پخته, فصيح و رسا دارند و مؤلف در نگارش آنها از آيات قرآن و احاديث نبوى بسيار بهره برده است. رساله اوّل عنوانِ (در ياد كردن علمها از فريضه و سنت در همه سال) دارد, كه در ضمن آن به بحثهاى اعتقادى نيز پرداخته و آراى برخى متكلمان را نقد كرده است, (عقايد دينية) (خزائن الأيمان), (اصول خمسه), (اصول و فروع), عقايد مذهب شيعه), (اصول دين) از جمله عناوين رساله هاست.
سركار خانم دكتر معصومه محمدى كه اين كتاب را تصحيح كرده, در ضمن مقدمه اى سودمند از عصر مؤلف و چگونگى رساله ها سخن گفته است و در پانوشتها افزون بر ثبت و ضبط نسخه بدلها گاه توضيحاتى نيز آورده است.
ـ حكمة العين
دبيران كاتبى قزوينى. ترجمه عباس صدرى. (چاپ اوّل: تهران, دانشگاه علامه طباطبايى, ١٣٧٥), ٤«٢٥٤.
كتاب شامل دو بخش است. بخش نخست گفتارى است در امور عامّه, علت و معلول, جوهر و عرض, اثبات واجب الوجود و احكام نفس ناطقه, و بخش دوم درباره طبيعيات است كه در آن احكام جسم, مباحث حركت, افلاك, زمين, نفس نباتى و نفس حيوانى بررسى شده است.
كتاب بر پايه فلسفه مشاء نگارش يافته و مترجم محترم شرح حالِ گويايى از مؤلف كتاب كه از فيلسوفان بزرگ قرن هفتم هجرى قمرى بوده, ارائه داده است.
ـ اعلام الفلسفه العربيه: دراسات مفصله و نصوص مبّوبه مشروحه
كمال اليازجى. با همكارى انطوان غطاس كرم. (بيروت, مكتبة لبنان, ١٩٩٠), ٩٣٨ص.
اين درسها شامل تاريخچه اى نسبتاً جامع از تاريخ فلسفه و كلام و اساساً تاريخ تفكر در جهان اسلام است كه به شكل منظمى تدوين شده است. شيوه كار مؤلفان بدين گونه است كه به همراه بيان تاريخچه هر دوره, نمونه اى از آثار مكتوب آن دوره را نيز نقل مى كنند.
در مورد فلاسفه و دانشمندان نيز چنين شيوه اى به انجام رسيده, به طورى كه پس از بررسى زندگى فكرى هريك از آنها, خواننده با نمونه اى از آثار آنها آشنا مى شود.
كتاب در بر دارنده كتابنامه مراجع عربى و لاتين است كه خوانندگان را بسى بصيرت مى افزايد.
ـ پجمن, لوئيس. فلسفه دين: مجموعه. ويرايش٢. كاليفرنيا: ودس ورث, ١٩٩٣. ٥٧٨ص.
فلسفه دين در ويرايش جديد در نه بخش و در قالب هفتاد مقاله منتشر شده است. بخشهاى مختلف اين كتاب به مقالاتى چون: ادلّه سنتى در باب وجود خدا, برهان تجربه دينى, مسأله شيطان, صفات خداوند, معجزه تجلى, دين و اخلاق و كثرت گرايى دينى اختصاص دارد.
اين اثر براى دانشجويان دوره هاى كارشناسى و كارشناسى ارشد تهيه شده و مقاله هاى دشوارتر كه براى دانشجويان پيشرفته فراهم آمده با علامت ستاره در فهرست مندرجات مشخص شده است.
ـ ايمان و آزادى
مجتهد شبسترى, محمد. (تهران: طرح نو, ١٣٧٦), ١٧٧ص.
ژرفكاوى در معانى ايمان و آزادى از ضرورتهاى هر دين وحيانى در جهان معاصر است. كتاب حاضر نيز بنا بر همين ضرورت با اتكا بر سنت كلامى, فلسفى و عرفانى در جهان اسلام اين نكته را آشكار مى سازد كه گوهر ايمان قائم بر آزادى انديشه و اراده انسان است; و اين كه ايمان دينى با هر گونه نظام اجتماعى و سياسى سازگار نيست و در جامعه اى زورمدار و توتاليتر بذر ايمان مى پوسد و نابود مى گردد. آزادى برونى انسان شرط حصول آزادى درونى وى است. نويسنده كتاب با نگاهى تازه به ارتباط ميان ايمان و آزادى در سنت اسلامى و مقايسه با سنت مسيحى, خواننده را به تأمل بيشتر درباره اين دو مقوله بنيادين در جهان مدرن دعوت مى كند. اخلاق و عرفان
ـ دوچهرگان
سيد محمد حسينى. (چاپ اوّل: قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٦), ١٤٨ص.
دورويى و دوچهرگى كه در زبان دين از آن به نفاق تعبير مى شود, رزيلتى است كه همواره مورد تنفّر است و در عين حال در شكلها و بسترهاى مختلفى از زندگى انسانها نمود دارد. نويسنده اين معضل اخلاقى را با بهره گيرى از آيات و روايات به بحث كشيده و آثار مخرب آن را در شكلهاى مختلفش بر نموده است.
ـ حكايات لطيف
با تصحيح دكتر سيد كمال حاج سيد جوادى. (چاپ اوّل: تهران, كوير, ١٣٧٥), ٢٣٢ص.
كتاب شامل هفتادوشش حكايت لطيف به دو زبان فارسى و انگليسى است كه از مجموعه (منشى فارسى) مستشرق انگليسى به نام فرانسيس گلادوين برگزيده شده است.
مصحّح به انگيزه تبيين جايگاه زبان فارسى در شبه قاره هند, بطور ضمنى كمك به علاقه مندان زبان انگليسى و دوستداران آموزش زبان به تصحيح و نشر اين حكايات همت گماشته است.
ـ پيروزى مضاعف
دنيس ويتلى. ترجمه ع شايق و سعيده غروى. (چاپ اوّل: تهران, كوير, ١٣٧٥), ٢٧٥ص.
انسان در زندگى همواره به پيروزى مى انديشد, باور عام بر اين است كه پيروزيِ رقيب مساوى با باخت رقيب ديگر است. اين كتاب در پى شكستن باور فوق و اثبات امكان دو بُرد در هر رقابت است. نويسنده در بخش نخست به آثار منفى بُرد و باخت و تفسير دو بُرد مى پردازد و در بخش دوم و سوم به چگونگى دست يابى به پيروزى مضاعف و راههاى رهايى از موانع موجود در راه آن پرداخته است.
در بخش چهارم دنيايى كه در آن پيروزى مضاعف حاكم است تبيين شده است.
ـ رسالت اخلاق در تكامل انسان
سيد مجتبى موسوى لارى. (چاپ چهارم: قم, دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٦). ٤٥٦ص.
اين كتاب شكل بسط يافته مقالات نويسنده درباره اخلاق اسلامى منتشره در مجله مكتب اسلام است كه در آن با بهره گيرى از آيات و روايات و استفاده از آراى دانشمندان علم اخلاق و روان شناسى, مهمترين مباحث اخلاقى را در چهارده فصل به بحث كشيده است. توانهاى نهفته در طبيعت بشر, عقل و وجدان, شخصيت وظيفه شناسى, نقش ايمان در آرامش بخشى, قدردانى, شكيبايى, عزّت و شرافت جويى, اعتماد به نفس, بيم و اميد و مباحثى از اين دست, محتواى كتاب را تشكيل مى دهد. تاريخ و شرح حال
ـ راحة الأرواح
ابوسعيد حسن بن حسين شيعى سبزوارى. (چاپ اوّل: تهران, دفتر نشر ميراث مكتوب, ١٣٧٥), ٢٩٨ص.
مؤلف محترم كه از علما قرن هشتم و از مقرّيان دربار سربداران بوده, كتاب را به زبان فارسى روان و به خواهش خواجه يحياى كرّابى, حاكم سربدارى, در شرح حال پيامبر اكرم, حضرت فاطمه(س) و ائمه اطهار(ع) نگاشته است.
كتاب به كوشش محمد سپهرى و با مقدمه اى در شرح حال مؤلف بزيور طبع آراسته شده است. آقاى سپهرى پاره اى از روايات را منبع يابى كرده, ولى بسيارى از روايات بدون سند مانده است.
دو باب كتاب درباره پيامبر اكرم و حوادث بعد از وفات آن حضرت است و بقيه ابواب هر كدام به شرح حال يكى از معصومان اختصاص دارد و در هر باب شرح حال, فضايل, اولاد, معجزات و حوادث ويژه حيات هر كدام از ائمه تبيين شده است.
ـ السبعة من السلف
السيد مرتضى الحسينى الفيروزآبادى. (چاپ اوّل: قم, مؤسسة دارالهجره, ١٤١٧), ٣٩٨ص, وزيرى.
نويسنده كتاب پس از كاوش در صفحات (صحاح سته) و برخى ديگر از متون كهن و معتبر اهل سنت, هر آنچه را در لابلاى صفحات آنها در جهت برنمودن افكار, ابعاد زندگانى و مواضع اعتقادى تنى چند از صحابه پيامبر(ص) يافته, گزارش كرده است. آنان عبارتند از خلفاى ثلاثه, عايشه, حفصه, معاويه و خالد بن وليد. در اين چاپ حضرت آقاى سيد مرتضى رضوى در تنقيح و تصحيح متن كوشيده و در افزون سازى مراجع و منابعِ نقلها تلاش كرده و با افزودن توضيحاتى بر سودمندى كتاب افزوده است.
ـ دكتر شريعتى از ديدگاه شخصيت ها
گردآورنده: جعفر سعيدى (پژوم). (چاپ هفتم: تهران, اشراقيه, ١٣٧٦). ٢٢١ص.
گردآورنده, كتاب را در دو بخش تنظيم كرده است. در بخش نخست زندگينامه شادروان دكتر على شريعتى را آورده و در بخش دوم آراى انديشمندان معاصر را درباره وى جمع آورده است. ديدگاه شخصيتهايى چون حضرات آياتآيت الله طالقانى و خامنه اى, هاشمى رفسنجانى, مهدوى كنى و نيز نويسندگانى چون حكيمى, حامد الگار, سروش و شريعتمدارى را درباره شريعتى مى توان در اين كتاب خواند.
ـ مجلس و انتخابات از مشروطه تا پايان قاجاريه.
اتحاديه (نظام مافى), منصوره. (تهران: نشر تاريخ ايران, ١٣٧٥), ٣٦٨ص.
بررسى تحولات مجلس و مشروطه ايران از طريق بحث درباره انتخابات كارى است كه نويسنده در اين كتاب انجام داده است و طى اين بررسى به دو مسأله اصلى, شرايط جامعه و قوانين انتخابات, توجه شده است. دوره مورد نظر كه از انقلاب مشروطه تا مجلس پنجم را در بر مى گيرد, دوره اى است بسيار حساس و پرماجرا كه شايد در طول تاريخ كشورمان بى سابقه باشد. در اين مدت جنگ جهانى اول, تجاوزات بيگانه, قيامهاى محلى همه باعث تضعيف شديد دولت مركزى شدند. در آغاز اين دوره به سال ١٣٢٤هـ.ق ايرانيان براى بار اول به نام آزادى و استقلال, قدرت استبدادى شاه را محدود ساختند. در پايان اين دوره تسلط ديكتاتورى مدرن ـ قدرتمندتر از شاهان مستبد قاجار ـ پى ريزى شده بود.
دو سال و نيم بعد, با تغيير سلطنت, آزادى مجلس, مطبوعات و احزاب سياسى كه از دست آوردهاى انقلاب مشروطه بودند كم كم محدود شدند. مؤلف براى بررسى مقوله انتخابات در مجلس بيش از همه روزنامه ها و مذاكرات مجلس را كاويده و اطلاعات پراكنده در آنها را نظم و نظامى درخور داده است.
ـ يادداشتهاى مينوى
مجتبى مينوى. (چاپ اوّل: تهران, پژوهشگاه علوم انسانى و مطالعات فرهنگى, ١٣٧٥). ٤٩٢ص, وزيرى.
اين كتاب اوّلين بخش از انبوه يادداشتهاى باقيمانده از محقق و ايرانشناس فقيد, مجتبى مينوى است. مينوى به دقت نظر, گستردگى اطلاعات و وسواس علمى شهره بود. بى گمان تدوين و نشر يادداشتهاى وى براى جامعه علمى ما سودمند خواهد بود. در اين جلد, مقاله اى است مفصّل و بالنسبه منسجم با عنوان (فايده تاريخ) يا (روش تحقيق) و پس از آن يادداشتهاى كوتاه و بلندى است درباره رجال فرهنگ اسلامى ايرانى به ترتيب الفبا. رنج تدوين و تنظيم اين يادداشتها را آقايان مهدى قريب و محمدعلى بهبودى به عهده داشته اند و در ضمنِ مقدمه چگونگى سامان يابى اين تلاش ارجمند فرهنگى را بازگفته اند.
ـ تاريخ اصفهان
جلال الدين همايى. (چاپ اوّل: تهران, پژوهشگاه علوم انسانى و مطالعات فرهنگى, ١٣٧٥). ٤٤٨«تصوير, وزيرى.
استاد علاّمه جلال الدين همايى(ره) در سال ١٠٣٨ اثر عظيمى را با عنوان (تذكره رجال و دانشمندان اصفهان از قديم تاكنون) پى نهاد, امّا در ضمن پژوهش كم كم اين طرح به پژوهش گسترده آن بزرگوار در تاريخ اصفهان انجاميد (مقدمه ٩,١٠). آنچه اكنون در پيش روى داريم جلد اوّل آن مجموعه بزرگ است با عنوانِ فرعيِ (مجلد هنر و هنرمندان). اين مجلد در يك مقدمه, چهار بخش و يك خاتمه سامان يافته است. مقدمه در احوال و اوضاع عمومى و تاريخ و تحوّلات صنايع اصفهان از قديمترين زمان تاريخى تا عصر حاضر, آنگاه شرح و آثار هنرمندان است بدين سان: بخش اوّل: خوشنويسان و خطّاطان, بخش دوم: سازندگان, نوازندگان و خوانندگان, بخش سوم: نقّاشان مذهّبان و طرّاحان, بخش چهارم: هنرمندان ديگر, كاشى تراش, معمار و بنّا و…. خاتمه كتاب نيز مربوط است به معرفى, قصّاصان, نقّالان و….
تصحيح و نظارت بر اين مجموعه را سركار خانم ماهدخت همايى به عهده داشته است. اميد است همت بلند فرزندان آن بزرگ و پژوهشگاه علوم انسانى چاپ و نشر تمام اين اثر بزرگ را ميسور سازد.
ـ چراغ تجربه
جعفر پژوم. (چاپ اوّل: تهران, نشر ولايت, ١٣٧٦). ٦٩٥ص, وزيرى.
اين كتاب زندگينامه تنى چند از عالمان به قلم خودشان, و به ديگر سخن زندگينامه خودنوشت عالمان است. مجموعه اى است خواندنى و سودمند, آقاى پژوم در مقدمه كوتاهى درباره شرح حالهايى از اين دست سخن گفته و چگونگى تنظيم آن را گزارش كرده است. شرح حالها به ترتيب الفبا با شرح حال جلال آل احمد آغاز مى شود, و با شرح حال وحيد دستگردى پايان مى پذيرد.
ـ سفراء النبى ج١و٢
محمود شيت خطّاب. (چاپ اوّل: بيروت, مؤسسة الرمان, ١٤١٧). ٣٦٠«٩٠٢ص, وزيرى.
پژوهشى گسترده درباره چگونگى اعزام نمايندگان به حكومتها و قبايل در رسالت رسول الله ـ ص ـ مؤلف اصل موضوع را به بحث نهاده است, كه پيامبر(ص) چرا سفيرانى را گسيل مى داشته و از اين اعزامها چه هدفى را دنبال مى كرده است. آنگاه از كسانى ياد كرده است كه پيامبر به سوى آنها سفير فرستاده است و سپس, شرح حال و چگونگى اعزام سفيران را آورده است. پس از آن چگونگى پژوهش در اين موضوع را در نگارشهاى نو و پژوهشها خاورشناسان گزارش كرده و در پايان به ويژگيهاى سفيران رسول الله به لحاظ اعتقادى, اخلاقى و… پرداخته است.
كتاب اثرى است ارجمند و خواندنى و در بر نمودن بخشى از سيره رسول الله(ص) بسى سودمند. ادبيّات
ـ ايثار جان
محمد على مردانى. (چاپ اوّل: تهران, سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٦). ٢٤٧ص.
اين كتاب مجموعه اى از نوحه, شعر, رباعى, مدايح, مراثى از مدّاحان و شاعران را در باره واقعه كربلا و اصحاب و ياران امام حسين(ع), در خود جمع كرده است.
ـ انگليسى براى رشته پزشكى
دكتر محمد حسين تحريريان. (چاپ اوّل: تهران, سمت, ١٩٩٧). ٢٥٨ص.
كتاب شامل دروس و تمرينهايى است براى پيشبرد زبان دانشجويان رشته پزشكى كه در حجم سه واحد عرضه شده است.
ـ ديوان رايج سيالكوتى
مير محمد على , به تصحيح محمد سرفراز ظفر. (اسلام آباد: مركز تحقيقات فارسى ايران و پاكستان, ١٣٧٥). سى وپنج «٦٧٤ص.
حفظ ميراث منطقه پنجاب از گزند حوادث روزگار و مهيّا ساختن آن براى علاقه مندان اشعار فارسى اين منطقه انگيزه چاپ اين ديوان بوده است. اين ديوان پايان نامه دكترى مصحّح در رشته زبان و ادبيات فارسى بوده و خود در مقدمه به اجمال به شرح حال, زادگاه, تحصيلات, سيرت شاعر, مسافرتها, مذهب و عقيده او, وفات و مدفن, شاگردان, ممدوحين, و… اشاره كرده است. اين تصحح براساس نسخه خطى منحصر به فرد موجود در كتابخانه مركز دانشگاه پنجاب به شماره ٢٣٩ صورت گرفته است. نكته حائز اهميت در اين ديوان مضامين بلندى است در مناجات نامه ها, نعت ها, مناقب و مراثى. در اين ديوان اشعار در قالب هاى مختلف غزل, مثنوى, رباعى, و… بيان شده است و حكايت از معرفت و ارادت شاعر به پيامبر اكرم(ص) و ائمه اطهار(ع) دارد.
ـ چشم انداز شعر امروز تاجيكستان
على اصغر شعردوست. (چاپ اوّل: تهران, الهدى, ١٣٧٦). ٣٢٦ص.
تاجيكستان يكى از سرچشمه هاى شعر پارسى است. با اعلام رسمى شدن زبان فارسى در تاجيكستان پس از فروپاشى كمونيسم جا داشت كه فارسى زبان ايرانى با روند شعر فارسى در آن ديار آشنا شوند. اين كتاب كه نگرش بر شعر امروز تاجيكستان دارد, بطور خاص قرن حاضر را در نظر گرفته و ضمن نگاهى گذرا به گذشته به عنوان مقدمه بحث, تكوين و تحول تصوير, دورنمايه شعر فارسى و انواع شعر فارسى را به بحث كشيده است موسيقى و عناصر آهنگزا در شعر تاجيكستان و تأثير شعر ايران بر شعر معاصر تاجيكستان مباحث ديگر كتاب است. متفرقه
ـ آلرژى و كودكان
ميلتون گلر ـ بارى زايمرمن. ترجمه پروانه خوشرو. (چاپ اول: تهران, علامه طباطبايى, ١٣٧٥). ٩٤ص.
حساسيت در كودكان بسيارى از مواقع موجب آزار كودكان و رنجش خاطر و دلهره والدين مى گردد. آشنايى با آلرژى كودكان و آموزش شيوه هاى كمك به گرفتاران به آلرژى, موجب تسهيل در حلّ اين مشكل مى گردد. خواندن اين كتاب مى تواند كمكى بزرگ براى والدين در راستاى مداواى حساسيّت كودكان باشد.
l